ಮುಂಬೈ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ವೇಗ ನೀಡಿದೆ. 2016ರ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಬಳಿಕ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಇದು ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಏನಿದು ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ನೋಟು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಹತ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಕಾಗದದ ಬದಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು:
- ನೀರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ
- ಬೇಗ ಹರಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ
- ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ 2–4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ
- ನಕಲಿ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BRBNMPL) ಮೂಲಕ ಪಾಲಿಮರ್ ಶೀಟ್ಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.
ಯಾವಾಗ ಆರಂಭ?
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2027ರಿಂದ ಆಯ್ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಬಳಿಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.
ಮೊದಲು ಯಾವ ನೋಟುಗಳು?
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗದು ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹರಿದ ಹಾಗೂ ಕೊಳಕಾದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಜೊತೆಗೆ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನೂ ತಗ್ಗಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ನೋಟುಗಳು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ “ಜೂನ್ 30ರೊಳಗೆ ಕಾಗದದ ನೋಟು ಬದಲಿಸಬೇಕು” ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಪಿಐಬಿ (PIB) ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಯಾವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದ 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 1988ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ರೊಮೇನಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
