ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ… ಈ ಪದ ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಲವಾರು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದ ಜನರು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ತ್ಯಾಗ, ಜೈಲು ಸೇರಿದ್ದ ನಾಯಕರು, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಅರ್ಪಿಸಿದ ವೀರರು… 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಾಂಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಕನಸು ನನಸಾದ ದಿನವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇಂದು, ಸುಮಾರು ಎಂಟು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಅದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಜೆನ್ ಜೀ ಪೀಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ?
ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಲ್ಲ. ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಯಾವ ವಿಷಯ ಓದಬೇಕು, ಯಾವ ವೃತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ಜೀವನದ ಗುರಿಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ, ಮದುವೆ, ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳು… ಇದೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜೆನ್ ಜೀ ಆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.
“ನನಗೆ ಯಾವ ಜೀವನ ಬೇಕು?”
ವೈದ್ಯರಾಗಬೇಕೆಂದು ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಬಯಸಿದರೆ ವೈದ್ಯರಾಗಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಲಾವಿದನಾಗಬೇಕು, ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡಬೇಕು, ಕೃಷಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು, ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಯುವಜನತೆ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಜೆನ್ ಜೀ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದೆ. ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವೇ ಜನರ ಮುಂದೆ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಯುವಜನತೆ ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಕಲೆ ಅಥವಾ ಕಥೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಇಡಬಹುದು.
ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
“ಜನರು ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಭಯದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥ ಬಹಳ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವುದು, ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವುದು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವುದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಜೆನ್ ಜೀ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ.
ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕನಸುಗಳಿಗೂ ಹಣ ಬೇಕು ಎಂಬ ಅರಿವು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್, ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್, ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯವಹಾರ, ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ತಮ್ಮದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಲೈಕ್ಗಳು, ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಫಾಲೋವರ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇತರರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆಯೇ, ಅಥವಾ ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಯೇ?
ಇದು ಜೆನ್ ಜೀ ಪೀಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಯಾವುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಯಾವುದರಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ.
ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಹೋರಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಬೇರೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಪರಿಸರ ನಾಶ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಸನ, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕೀಯದಂತಹ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿದೆ.
ಇಂದು ನಾವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುತ್ತೇವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡುತ್ತೇವೆ. ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರ?
ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ದುರ್ಬಲರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವುದು — ಇವುಗಳೂ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಭಾಗವೇ.
ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಕೊಡುವುದು ಮಹಾನ್ ತ್ಯಾಗ. ಆದರೆ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದೂ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ “ನನಗೆ ಇಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬುದಲ್ಲ. 1947ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ದೇಶವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಈಗ ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ನಮ್ಮ ಸರದಿ.
ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಜೆನ್ ಜೀ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ.
